Vắc xin cho người có bệnh mạn tính

Nhiều người nghĩ có bệnh nền thì nên tránh tiêm. Thực tế thường ngược lại.

Người có bệnh mạn tính khi mắc bệnh truyền nhiễm thường nặng hơn — nên việc được bảo vệ càng quan trọng.

Vì sao nhóm này cần chú ý

• Mắc bệnh truyền nhiễm thường nặng hơn.
• Dễ có biến chứng hơn.
• Bệnh nền có thể nặng lên khi bị ốm — đường huyết mất kiểm soát, suy tim nặng thêm, bệnh phổi bùng phát.
• Hồi phục chậm hơn.
• Nguy cơ phải nhập viện cao hơn.

Cần khai báo đầy đủ

Đây là bước quan trọng nhất — đừng giấu gì.

• Tất cả bệnh nền — kể cả bệnh đang ổn định.
• Mọi thuốc đang dùng — mang danh sách hoặc mang cả vỏ hộp.
• Đặc biệt là thuốc ảnh hưởng miễn dịch — corticoid, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc điều trị ung thư, thuốc sinh học.
• Tiền sử dị ứng — thuốc, thức ăn, mũi tiêm trước.
• Phản ứng ở các mũi tiêm trước.
• Các đợt điều trị gần đây — nằm viện, truyền máu, phẫu thuật.
• Đang mang thai hoặc dự định mang thai.
• Đã cắt lách hay chưa.

Theo từng nhóm bệnh

Đái tháo đường

• Mắc bệnh truyền nhiễm làm đường huyết mất kiểm soát.
• Vết thương lâu lành, dễ nhiễm trùng.
• Hỏi bác sĩ về các mũi được khuyến cáo cho người đái tháo đường.
• Nên tiêm khi đường huyết đang tương đối ổn định.
• Theo dõi đường huyết kỹ hơn sau tiêm — sốt có thể làm đường huyết tăng.

Bệnh tim mạch

• Ốm nặng có thể làm bệnh tim nặng lên.
• Hỏi bác sĩ tim mạch về các mũi nên tiêm.
• Nói rõ nếu đang dùng thuốc chống đông — có thể cần lưu ý khi tiêm.
• Nên tiêm khi tình trạng đang ổn định.

Bệnh phổi mạn tính

• Nhiễm trùng hô hấp dễ gây đợt cấp nặng.
• Đây là nhóm được đặc biệt khuyến cáo — hỏi bác sĩ.
• Nên tiêm ngoài đợt cấp.
• Người nhà cũng nên tiêm để giảm nguy cơ lây.

Bệnh thận

• Khả năng đáp ứng có thể giảm — hỏi bác sĩ về điều này.
• Người lọc máu có khuyến cáo riêng — hỏi bác sĩ chuyên khoa.
• Có thể cần kiểm tra đáp ứng sau tiêm.

Bệnh gan

• Hỏi bác sĩ chuyên khoa về các mũi được khuyến cáo.
• Cẩn thận với thuốc — nói rõ tình trạng gan khi được kê thuốc.

Suy giảm miễn dịch

• Cần bác sĩ chuyên khoa tư vấn cụ thể.
• Một số loại vắc xin không phù hợp với nhóm này — đây là điểm quan trọng.
• Khả năng đáp ứng có thể giảm.
• Thời điểm tiêm rất quan trọng — liên quan tới phác đồ điều trị.
• Bảo vệ gián tiếp từ người xung quanh trở nên rất quan trọng — người trong nhà nên tiêm đầy đủ.

Đã cắt lách

• Nguy cơ nhiễm trùng nặng cao hơn.
• Có khuyến cáo riêng về tiêm chủng — hỏi bác sĩ.
• Luôn báo với mọi nhân viên y tế rằng mình đã cắt lách.

Về thời điểm tiêm

• Thường nên tiêm khi bệnh nền đang ổn định — không phải lúc đang đợt cấp.
• Không tiêm khi đang sốt, đang ốm nặng.
• Nếu đang điều trị theo chu kỳ — hỏi bác sĩ về thời điểm phù hợp trong chu kỳ.
• Trước khi bắt đầu điều trị ảnh hưởng miễn dịch — hỏi xem có nên tiêm trước không.
• Hỏi trước khi phẫu thuật có kế hoạch.

Phối hợp giữa các bác sĩ

• Hỏi bác sĩ chuyên khoa đang điều trị — họ hiểu rõ tình trạng nhất.
• Mang hồ sơ và danh sách thuốc khi đi tiêm.
• Xin giấy tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa nếu cần.
• Nói rõ với nhân viên tiêm chủng về mọi bệnh nền.
• Đừng để mỗi nơi biết một phần — thông tin đầy đủ mới an toàn.

Sau tiêm

• Ở lại theo dõi đủ thời gian — có thể lâu hơn bình thường.
• Theo dõi bệnh nền kỹ hơn — đường huyết, huyết áp, triệu chứng hô hấp.
• Không tự bỏ thuốc thường ngày.
• Uống đủ nước, nghỉ ngơi.
• Biết dấu hiệu cần đi khám ngay.
• Ghi lại phản ứng và báo bác sĩ ở lần khám sau.

Bảo vệ gián tiếp

• Người trong nhà nên tiêm đầy đủ — đặc biệt quan trọng khi có người suy giảm miễn dịch.
• Người đang ốm không nên tới gần.
• Rửa tay thường xuyên.
• Hạn chế tới nơi đông người trong mùa dịch.
• Đeo khẩu trang khi cần.

Nên hỏi bác sĩ

• "Với bệnh của tôi thì nên tiêm những gì?"
• "Có loại nào tôi cần tránh không?"
• "Thời điểm nào tiêm là phù hợp?"
• "Thuốc tôi đang dùng có ảnh hưởng không?"
• "Có cần ngưng thuốc gì trước khi tiêm không?"
• "Sau tiêm cần theo dõi gì thêm?"
• "Người nhà tôi nên tiêm gì?"
• "Có cần kiểm tra đáp ứng sau tiêm không?"

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Có bệnh nền thường là lý do càng nên hỏi bác sĩ về tiêm chủng, không phải lý do tránh.
2. Khai báo đầy đủ mọi bệnh và mọi thuốc — nhất là thuốc ảnh hưởng miễn dịch.
3. Người suy giảm miễn dịch cần bác sĩ chuyên khoa tư vấn — một số loại không phù hợp.

Câu hỏi thường gặp