Tiêm chủng trong thai kỳ: những điều cần biết

Tiêm chủng trong thai kỳ là chủ đề nhiều thai phụ lo lắng — và cũng là chủ đề dễ nghe thông tin sai.

Nguyên tắc: hỏi bác sĩ sản khoa đang theo dõi thai kỳ của bạn.

Nguyên tắc chung

• Có những mũi được khuyến cáo tiêm trong thai kỳ.
• Có những mũi phải chờ tới sau sinh.
• Bác sĩ quyết định dựa trên tuổi thai, tình trạng sức khoẻ và các yếu tố khác.
• Không tự tiêm bất cứ mũi nào mà chưa hỏi.
• Cũng không tự từ chối mũi được khuyến cáo — hãy hỏi rõ trước.

Vì sao một số mũi được khuyến cáo trong thai kỳ

• Bảo vệ mẹ — thai phụ mắc một số bệnh có thể nặng hơn.
• Bảo vệ thai kỳ — một số bệnh ảnh hưởng tới thai.
• Bảo vệ bé sau sinh — với một số mũi, khả năng bảo vệ từ mẹ có thể truyền sang bé, giúp bảo vệ bé trong những tháng đầu đời khi bé chưa tiêm được.

Cần khai báo đầy đủ

• Đang mang thai bao nhiêu tuần — thông tin quan trọng nhất.
• Tình trạng thai kỳ — có gì bất thường không.
• Mang đa thai hay không.
• Các bệnh nền.
• Mọi thuốc đang dùng — kể cả vitamin, thực phẩm bổ sung.
• Tiền sử dị ứng.
• Phản ứng ở các mũi tiêm trước.
• Các mũi đã tiêm trong thai kỳ này.
• Tiền sử thai kỳ trước — có biến chứng gì không.

Nên hỏi bác sĩ

• "Trong thai kỳ tôi nên tiêm những gì?"
• "Thời điểm nào trong thai kỳ là phù hợp?"
• "Mũi này bảo vệ mẹ hay bảo vệ cả bé?"
• "Có mũi nào tôi cần tránh không?"
• "Phản ứng thường gặp là gì?"
• "Dấu hiệu nào phải đi khám ngay?"
• "Có ảnh hưởng gì tới thai không?"
• "Có mũi nào phải chờ tới sau sinh không?"
• "Chồng và người trong nhà nên tiêm gì?"

Khi đi tiêm

• Mang sổ khám thai.
• Mang sổ tiêm chủng nếu có.
• Nói rõ đang mang thai ngay từ đầu — trước khi khám sàng lọc.
• Không nhịn ăn trước khi đi.
• Có người đi cùng.
• Mang nước, đồ ăn nhẹ.
• Chọn cơ sở có đủ điều kiện an toàn.

Sau khi tiêm

• Ở lại theo dõi đủ thời gian — đừng vội về.
• Theo dõi phản ứng như bình thường — sốt, đau chỗ tiêm, mệt.
• Chú ý cử động thai — báo bác sĩ nếu thấy giảm bất thường.
• Uống đủ nước, nghỉ ngơi.
• Hỏi rõ về việc dùng thuốc hạ sốt — không tự dùng.
• Ghi lại vào sổ khám thai và sổ tiêm.
• Báo với bác sĩ sản khoa ở lần khám thai tiếp theo.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Phản ứng sau tiêm

• Khó thở, tím tái.
• Nổi mẩn toàn thân, sưng môi mặt.
• Choáng, ngất.
• Sốt cao.
• Chỗ tiêm sưng nóng đỏ lan rộng, chảy dịch.

Dấu hiệu về thai

• Thai cử động ít hơn bình thường.
• Ra máu âm đạo.
• Ra nước ối.
• Đau bụng, gò cứng bụng.
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, phù nhiều đột ngột.

Có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên thì đi khám ngay — không chờ tới lịch hẹn.

Nếu lỡ tiêm khi chưa biết có thai

• Đừng hoảng loạn.
• Báo bác sĩ sản khoa ngay — nói rõ mũi gì, ngày nào.
• Mang sổ tiêm hoặc giấy tờ đi.
• Bác sĩ sẽ tư vấn và theo dõi.
• Không tự quyết định gì dựa trên thông tin trên mạng.
• Không tự ngưng khám thai vì lo lắng — ngược lại, cần theo dõi kỹ hơn.

Khi nghe thông tin trái chiều

• Hỏi bác sĩ sản khoa đang theo dõi bạn — họ biết tình trạng cụ thể.
• Nói rõ bạn đã đọc thấy gì và hỏi lại.
• Cảnh giác với thông tin gây sợ hãi trên mạng xã hội.
• Cảnh giác với thông tin đi kèm lời mời mua sản phẩm.
• Đừng tự quyết định dựa trên lời kể của người khác — mỗi thai kỳ khác nhau.
• Bạn có quyền hỏi kỹ cho tới khi hiểu.

Bảo vệ gián tiếp

• Người trong nhà nên tiêm đầy đủ — chồng, con lớn, ông bà, người giúp việc.
• Hỏi bác sĩ về các mũi người nhà nên tiêm.
• Người đang ốm không nên tới gần.
• Rửa tay thường xuyên.
• Hạn chế tới nơi đông người trong mùa dịch.
• Không để ai hút thuốc trong nhà.

Các biện pháp phòng bệnh khác trong thai kỳ

• Ăn chín uống sôi — tránh đồ sống, tái.
• Rửa kỹ rau quả.
• Cẩn thận khi tiếp xúc với vật nuôi — hỏi bác sĩ về điều này.
• Tránh tiếp xúc với người đang mắc bệnh truyền nhiễm.
• Rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh.
• Đeo găng khi làm vườn.
• Khám thai đều đặn.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Nói rõ đang mang thai bao nhiêu tuần ngay từ đầu khi đi tiêm.
2. Với một số mũi, khả năng bảo vệ có thể truyền sang bé và giúp bảo vệ bé những tháng đầu.
3. Sau tiêm chú ý cử động thai — giảm bất thường thì đi khám ngay.

Câu hỏi thường gặp