Tiêm chủng trước khi mang thai: nên hỏi sớm

Giai đoạn trước khi mang thai là lúc thuận lợi nhất để hỏi về tiêm chủng — nhưng lại là lúc ít người nghĩ tới.

Vì sao nên hỏi sớm

• Có những mũi được khuyến cáo tiêm trước khi có thai.
• Một số mũi cần khoảng cách nhất định trước khi mang thai — theo tư vấn của bác sĩ.
• Cần thời gian để hoàn thành nếu phải tiêm nhiều mũi.
• Hỏi muộn thì có thể phải chờ tới sau sinh.
• Bảo vệ mẹ cũng là bảo vệ thai nhi.

Khi nào nên hỏi

• Ngay khi bắt đầu có ý định mang thai — không phải khi đã có thai.
• Trong lần khám tiền thai nếu có.
• Khi đi khám sức khoẻ định kỳ — chủ động nói về kế hoạch.
• Trước lần mang thai tiếp theo nếu đã có con.

Chuẩn bị trước khi đi hỏi

• Tìm sổ tiêm chủng thời nhỏ — hỏi bố mẹ nếu không còn.
• Ghi lại các mũi đã tiêm khi trưởng thành nếu nhớ.
• Danh sách bệnh nền và thuốc đang dùng.
• Tiền sử dị ứng.
• Tiền sử thai kỳ trước nếu có — có biến chứng gì không.
• Kết quả xét nghiệm gần nhất.

Nên hỏi bác sĩ

• "Trước khi mang thai tôi nên tiêm những gì?"
• "Có cần xét nghiệm kiểm tra gì trước không?"
• "Tôi không nhớ đã tiêm gì thời nhỏ thì xử lý thế nào?"
• "Sau khi tiêm thì bao lâu mới nên có thai?"
• "Bệnh nền của tôi có ảnh hưởng gì không?"
• "Thuốc tôi đang dùng có ảnh hưởng không?"
• "Có mũi nào phải chờ tới sau sinh không?"
• "Chồng và người trong nhà có nên tiêm gì không?"

Về xét nghiệm kiểm tra

• Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm kiểm tra khả năng bảo vệ với một số bệnh.
• Kết quả giúp quyết định có cần tiêm hay không — tránh tiêm thừa hoặc bỏ sót.
• Hữu ích khi không còn sổ tiêm.
• Hỏi bác sĩ xem trường hợp của mình có cần không.

Nếu đã lỡ có thai rồi mới hỏi

• Vẫn nên hỏi bác sĩ — có những mũi tiêm được trong thai kỳ.
• Nói rõ đang mang thai bao nhiêu tuần.
• Có những mũi phải chờ tới sau sinh — bác sĩ sẽ tư vấn.
• Đừng tự tiêm bất cứ mũi nào mà chưa hỏi.
• Ghi lại để chuẩn bị cho lần mang thai sau.

Nếu lỡ tiêm rồi mới biết có thai

• Đừng hoảng loạn.
• Báo với bác sĩ sản khoa ngay — nói rõ tiêm mũi gì, ngày nào.
• Mang sổ tiêm hoặc giấy tờ đi.
• Bác sĩ sẽ tư vấn và theo dõi phù hợp.
• Không tự quyết định gì dựa trên thông tin trên mạng.

Bảo vệ cả gia đình

• Hỏi về việc tiêm cho chồng và người trong nhà.
• Trẻ sơ sinh chưa tiêm được — được bảo vệ nhờ người xung quanh.
• Người trong nhà tiêm đầy đủ làm giảm nguy cơ lây cho mẹ và bé.
• Anh chị em lớn trong nhà cũng nên tiêm đủ theo lịch.
• Người giúp việc, người chăm trẻ cũng nên hỏi.

Các việc khác nên làm trước khi mang thai

• Khám sức khoẻ tổng quát.
• Khám răng — bệnh răng lợi liên quan tới thai kỳ.
• Kiểm soát bệnh nền cho ổn định — đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp.
• Rà lại thuốc đang dùng — một số cần đổi trước khi có thai.
• Hỏi về việc bổ sung vi chất — có khuyến cáo cụ thể cho giai đoạn này.
• Bỏ thuốc lá, bỏ rượu bia.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Hỏi về tiền sử gia đình — có bệnh di truyền nào cần tư vấn không.

Ghi chép và theo dõi

• Ghi lại mọi mũi đã tiêm — loại, ngày, nơi tiêm.
• Chụp ảnh lưu.
• Mang theo khi đi khám thai — bác sĩ sản khoa cần biết.
• Ghi lịch mũi tiếp theo nếu phải tiêm nhiều mũi.
• Giữ lại cho lần mang thai sau.

Với người khó có thai hoặc đang điều trị hiếm muộn

• Hỏi bác sĩ chuyên khoa về thời điểm phù hợp.
• Nói rõ đang trong quá trình điều trị.
• Phối hợp giữa bác sĩ tiêm chủng và bác sĩ điều trị.
• Đừng bỏ qua phần này vì bận lo việc khác.

Nếu đang dùng biện pháp tránh thai

• Nói rõ với bác sĩ — thông tin này ảnh hưởng tới việc sắp xếp thời điểm tiêm.
• Hỏi khi nào nên ngưng để phù hợp với lịch tiêm được tư vấn.
• Một số mũi cần khoảng cách trước khi có thai — nên tiếp tục tránh thai trong khoảng đó theo hướng dẫn.
• Ghi lại ngày tiêm để tính toán cho đúng.
• Đừng vội ngưng tránh thai ngay sau khi tiêm mà chưa hỏi bác sĩ.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Hỏi ngay khi bắt đầu có ý định mang thai — không phải khi đã có thai.
2. Tìm sổ tiêm cũ và hỏi bố mẹ — thông tin này giúp bác sĩ tư vấn chính xác hơn.
3. Hỏi cả về việc tiêm cho chồng và người trong nhà — bảo vệ gián tiếp cho mẹ và bé.

Câu hỏi thường gặp