Bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu

Trẻ sơ sinh chưa tiêm được nhiều mũi — nên được bảo vệ chủ yếu nhờ người xung quanh.

Đây là trách nhiệm của cả gia đình, không chỉ của mẹ.

Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị nặng

• Khả năng chống bệnh còn non nớt.
• Chưa tiêm được nhiều mũi.
• Diễn biến bệnh thường nhanh và nặng hơn trẻ lớn.
• Triệu chứng không rõ ràng — khó nhận ra sớm.
• Bé không kêu được — chỉ có bỏ bú, li bì, quấy.

Người trong nhà tiêm đầy đủ

Đây là biện pháp bảo vệ quan trọng nhất.

• Bố mẹ.
• Ông bà.
• Anh chị em lớn — theo đúng lịch tiêm.
• Người giúp việc, người chăm bé.
• Hỏi bác sĩ về các mũi cần thiết — tốt nhất là hỏi từ khi mang thai.
• Nếu chưa kịp tiêm trước sinh — hỏi xem có tiêm được sau sinh không.

Với khách thăm

Hạn chế trong những tuần đầu

• Càng ít người tiếp xúc càng tốt trong thời gian đầu.
• Hoãn các cuộc thăm đông người.
• Đừng ngại nói — sức khoẻ của bé quan trọng hơn phép lịch sự.

Với khách tới

• Hỏi thẳng xem có đang cảm cúm, ho, sốt không — đề nghị hoãn nếu có.
• Yêu cầu rửa tay trước khi bế bé — để sẵn dung dịch rửa tay ở cửa.
• Không để ai hôn bé — nhất là vùng mặt và tay.
• Không để ai thổi vào mặt bé, không chạm vào miệng bé.
• Không cho trẻ đang ốm tới gần.
• Thăm ngắn — bé cũng cần nghỉ.
• Không hút thuốc trước khi vào nhà.

Cách nói cho đỡ ngại

• "Bác sĩ dặn nhà em hạn chế khách trong tháng đầu."
• "Anh chị rửa tay giúp em nhé, bé còn nhỏ quá."
• "Em xin phép không cho ai hôn bé ạ."
• Nói trước khi khách tới — đỡ ngại hơn nói lúc đang ở nhà.
• Nhờ chồng hoặc người nhà nói giúp.

Vì sao không nên hôn bé

• Người lớn có thể mang mầm bệnh mà không có triệu chứng rõ.
• Một số bệnh lây qua đường này có thể rất nặng với trẻ sơ sinh.
• Bé chưa có khả năng chống đỡ như người lớn.
• Đây không phải chuyện quá cẩn thận — mà là biện pháp phòng ngừa hợp lý.

Trong sinh hoạt hằng ngày

• Rửa tay trước khi chăm bé — mọi người trong nhà.
• Rửa tay sau khi thay tã, sau khi ra ngoài về.
• Không dùng chung thìa, không mớm cơm.
• Đồ dùng của bé để riêng, tiệt trùng đúng cách.
• Phòng thoáng, sạch, đủ sáng.
• Không để ai hút thuốc trong nhà — kể cả ngoài ban công rồi vào.
• Giặt phơi đồ bé sạch sẽ.

Với anh chị em lớn trong nhà

• Trẻ đi học hay mang mầm bệnh về.
• Dạy rửa tay trước khi chơi với em.
• Thay quần áo sau khi đi học về.
• Không hôn em vào mặt.
• Nếu anh chị đang ốm — hạn chế tiếp xúc.
• Bảo đảm anh chị tiêm đủ theo lịch.
• Giải thích nhẹ nhàng để trẻ hiểu, không làm trẻ thấy bị đẩy ra.

Khi ra ngoài

• Hạn chế đưa bé tới nơi đông người trong những tháng đầu.
• Tránh nơi kín, đông, thông gió kém.
• Che chắn xe đẩy nhưng vẫn bảo đảm thông thoáng.
• Không để người lạ chạm vào bé — nói lịch sự là được.
• Đi khám thì chọn giờ ít người nếu được.
• Tránh mùa dịch nếu có thể.

Cho con bú

• Sữa mẹ có lợi cho bé — hỏi bác sĩ về lợi ích cụ thể.
• Mẹ ốm vẫn thường cho bú được — hỏi bác sĩ, đừng tự ngưng.
• Mẹ đeo khẩu trang và rửa tay kỹ khi đang ốm.
• Nói rõ đang cho con bú khi mẹ được kê thuốc.
• Mẹ ăn đủ, uống đủ nước, nghỉ ngơi.

Tiêm chủng cho bé đúng lịch

• Đi đúng lịch — chậm trễ kéo dài thời gian bé chưa được bảo vệ.
• Giữ sổ tiêm cẩn thận, chụp ảnh lưu.
• Đặt nhắc cho mũi tiếp theo.
• Nếu bé ốm phải hoãn — hỏi ngay khi nào quay lại được.
• Hỏi về các mũi trong chương trình miễn phí.

Dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay

Ở trẻ sơ sinh, mọi dấu hiệu đều cần được coi trọng.

• Sốt — ở trẻ sơ sinh, sốt luôn cần được khám.
• Thân nhiệt thấp bất thường.
• Bỏ bú, bú kém hẳn.
• Li bì, khó đánh thức.
• Quấy khóc liên tục không dỗ được.
• Thở nhanh, thở rút lõm, thở rên.
• Tím tái môi, đầu chi.
• Nôn nhiều, nôn vọt.
• Co giật.
• Vàng da tăng lên.
• Rốn sưng đỏ, chảy dịch có mùi.
• Bất kỳ thay đổi nào khiến bạn lo lắng.

Đừng chờ xem có đỡ không — trẻ sơ sinh diễn biến rất nhanh.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Người trong nhà tiêm đầy đủ là biện pháp bảo vệ quan trọng nhất cho bé.
2. Yêu cầu khách rửa tay và không hôn bé — đừng ngại nói.
3. Sốt ở trẻ sơ sinh luôn cần được khám — đừng chờ xem có đỡ không.

Câu hỏi thường gặp