Người lớn chưa tiêm đủ từ thời nhỏ

Rất nhiều người trưởng thành không biết mình đã tiêm gì thời nhỏ.

Sổ mất, bố mẹ không nhớ, chương trình tiêm chủng thay đổi qua các thời kỳ. Đây là tình huống phổ biến — và vẫn xử lý được.

Vì sao nhiều người thiếu mũi

• Chương trình tiêm chủng thay đổi qua các thời kỳ — mũi có bây giờ có thể chưa có khi bạn nhỏ.
• Điều kiện khó khăn trong quá khứ.
• Sống ở vùng xa, khó tiếp cận.
• Gián đoạn do hoàn cảnh gia đình.
• Ốm nên hoãn rồi quên.
• Có những mũi chỉ dành cho người lớn.

Bước một: tìm thông tin

• Tìm sổ tiêm cũ — hỏi bố mẹ xem còn giữ không.
• Hỏi bố mẹ xem còn nhớ gì — dù nhớ mang máng cũng có ích.
• Liên hệ cơ sở y tế nơi từng tiêm — có thể còn lưu hồ sơ.
• Hỏi trạm y tế nơi ở thời nhỏ.
• Tìm giấy tờ cũ — sổ khám bệnh, giấy tờ đi học.
• Hỏi anh chị em — có thể họ còn giữ sổ và tiêm cùng đợt.

Bước hai: hỏi bác sĩ

• Mang mọi thông tin tìm được.
• Nói thẳng là không có hồ sơ đầy đủ — đừng đoán bừa.
• Nói rõ tuổi, bệnh nền, thuốc đang dùng.
• Nói về nghề nghiệp và hoàn cảnh — có ảnh hưởng tới khuyến cáo.
• Nói nếu dự định mang thai, sắp đi nước ngoài, chuẩn bị phẫu thuật.

Nên hỏi

• "Tôi không có hồ sơ tiêm thời nhỏ thì xử lý thế nào?"
• "Có cần xét nghiệm kiểm tra gì không?"
• "Với tuổi và tình trạng của tôi thì nên tiêm những gì?"
• "Có mũi nào ưu tiên hơn không?"
• "Cần tiêm mấy mũi, cách nhau bao lâu?"
• "Tiêm ở đâu, chi phí thế nào?"

Về xét nghiệm kiểm tra

• Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm với một số bệnh.
• Kết quả giúp quyết định có cần tiêm hay không.
• Không phải trường hợp nào cũng cần — bác sĩ sẽ đánh giá.
• Đừng tự đi làm xét nghiệm hàng loạt — hỏi bác sĩ trước.

Đừng nghĩ là quá muộn

• Việc tiêm bù ở tuổi trưởng thành vẫn có hiệu quả bảo vệ.
• Không ai trách bạn vì thiếu mũi — đây là chuyện rất phổ biến.
• Nhân viên y tế gặp tình huống này thường xuyên.
• Muộn vẫn hơn không.
• Nguy cơ vẫn tồn tại ở tuổi trưởng thành — và một số bệnh còn nặng hơn ở người lớn.

Các dịp nên chủ động hỏi

• Khám sức khoẻ định kỳ.
• Khi dự định mang thai.
• Trước khi đi nước ngoài.
• Khi bắt đầu công việc mới có nguy cơ.
• Khi trong nhà có trẻ sơ sinh hoặc người suy giảm miễn dịch.
• Khi được chẩn đoán bệnh mạn tính.
• Trước khi phẫu thuật có kế hoạch.
• Khi bắt đầu chăm sóc người bệnh.
• Khi đưa con đi tiêm — tiện thể hỏi luôn cho mình.

Bắt đầu giữ hồ sơ từ bây giờ

• Mua một quyển sổ nhỏ hoặc dùng sổ khám bệnh.
• Ghi mọi mũi tiêm từ nay — loại gì, ngày nào, ở đâu.
• Ghi phản ứng nếu có.
• Chụp ảnh lưu điện thoại.
• Ghi lịch mũi tiếp theo.
• Mang theo khi đi khám bất cứ đâu.

Nếu phải tiêm nhiều mũi

• Hỏi rõ lịch trình — mấy mũi, cách nhau bao lâu.
• Ghi lịch toàn bộ và đặt nhắc cho từng mũi.
• Đừng bỏ dở giữa chừng — tiêm không đủ thì hiệu quả không như mong muốn.
• Nếu lỡ mũi giữa — liên hệ hỏi, thường không phải làm lại từ đầu.
• Hỏi về chi phí toàn bộ để chuẩn bị.

Nếu bạn đã có con

• Việc đưa con đi tiêm là dịp tốt để hỏi luôn cho mình.
• Hỏi nhân viên y tế về các mũi dành cho người lớn.
• Bố mẹ tiêm đủ cũng là bảo vệ con — nhất là khi con còn nhỏ chưa tiêm được hết.
• Giữ sổ của cả nhà ở một chỗ — tiện theo dõi.
• Kiểm tra sổ của mình cùng lúc kiểm tra sổ của con.

Nói với người nhà

• Anh chị em có thể cũng thiếu mũi — sinh cùng thời kỳ.
• Bố mẹ cũng nên hỏi bác sĩ — người cao tuổi có khuyến cáo riêng.
• Nhắc bạn bè cùng lứa.
• Kiểm tra sổ tiêm của con mình — có thiếu gì không.

Nếu ngại đi hỏi

• Không ai đánh giá bạn — đây là chuyện rất phổ biến.
• Có thể hỏi ở trạm y tế phường xã — gần nhà, đỡ ngại hơn.
• Có thể hỏi tiện lúc đưa con đi tiêm.
• Có thể hỏi trong lần khám bệnh khác.
• Đi cùng người thân nếu thấy ngại.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Không có hồ sơ thì nói thẳng với bác sĩ — đừng đoán bừa, có cách xử lý.
2. Tiêm bù ở tuổi trưởng thành vẫn có hiệu quả — đừng nghĩ là quá muộn.
3. Bắt đầu giữ sổ ghi chép từ bây giờ cho mọi mũi tiêm về sau.

Câu hỏi thường gặp