Chuẩn bị trước khi đưa trẻ đi tiêm

Chuẩn bị tốt giúp buổi tiêm nhẹ nhàng hơn nhiều — cho cả trẻ lẫn phụ huynh.

Trước ngày đi

• Tìm sổ tiêm chủng — để sẵn ra.
• Xem lại mũi lần trước trẻ có phản ứng gì không — để khai báo.
• Cho trẻ ngủ đủ.
• Không để trẻ quá đói khi đi tiêm.
• Mặc quần áo rộng, dễ vén tay hoặc vén chân.
• Đặt lịch trước nếu cơ sở có nhận đặt — đỡ phải chờ lâu.

Cần mang theo

• Sổ tiêm chủng — quan trọng nhất.
• Giấy tờ của trẻ — giấy khai sinh, thẻ bảo hiểm y tế.
• Nước, đồ ăn nhẹ.
• Khăn, quần áo thay.
• Món đồ chơi quen thuộc — giúp trẻ yên tâm.
• Bỉm, đồ dùng cá nhân với trẻ nhỏ.
• Danh sách câu hỏi muốn hỏi.

Khai báo trung thực khi khám sàng lọc

Đây là bước quan trọng nhất — đừng giấu gì vì sợ bị hoãn tiêm.

Cần nói

• Trẻ có đang sốt, ho, tiêu chảy, mệt không.
• Có đang dùng thuốc gì không — kể cả thuốc bổ, thuốc nam.
• Đã từng dị ứng với gì chưa — thuốc, thức ăn, mũi tiêm trước.
• Phản ứng ở các mũi tiêm trước thế nào.
• Có bệnh mạn tính gì không.
• Có đang điều trị gì không — đặc biệt là điều trị ảnh hưởng miễn dịch.
• Có mới truyền máu hoặc dùng chế phẩm máu không.
• Có sinh non, nhẹ cân không — với trẻ nhỏ.
• Trong nhà có ai đang mắc bệnh truyền nhiễm không.
• Mũi tiêm gần nhất là khi nào.

Vì sao không nên giấu

• Khám sàng lọc là để bảo đảm an toàn cho trẻ.
• Hoãn tiêm vài ngày không nguy hiểm — tiêm khi không phù hợp mới nguy hiểm.
• Nhân viên y tế cần thông tin đúng để quyết định.

Nên hỏi gì

• "Hôm nay cháu tiêm mũi gì?"
• "Mũi này phòng bệnh gì?"
• "Phản ứng thường gặp là gì?"
• "Dấu hiệu nào phải đưa đi khám ngay?"
• "Chăm sóc tại nhà thế nào?"
• "Mũi tiếp theo khi nào?"
• "Có cần kiêng gì không?"
• "Nếu cháu sốt thì xử lý thế nào?"

Ghi câu trả lời ra giấy hoặc vào điện thoại — lúc về nhà rất dễ quên.

Giúp trẻ bớt sợ

Với trẻ nhỏ

• Bế trẻ, ôm sát vào người — giúp trẻ yên tâm và giữ yên khi tiêm.
• Giữ giọng bình tĩnh — trẻ cảm nhận được sự lo lắng của bố mẹ.
• Cho bú hoặc cho uống ngay sau tiêm nếu phù hợp — giúp trẻ dịu lại.
• Ôm ấp, vỗ về sau khi tiêm.
• Mang đồ chơi quen thuộc.

Với trẻ lớn hơn

• Nói thật — "sẽ hơi đau một chút thôi", đừng nói "không đau gì đâu".
• Đừng doạ — không dùng tiêm để doạ trẻ trong ngày thường.
• Giải thích ngắn gọn vì sao cần tiêm.
• Cho trẻ cầm đồ chơi, xem điện thoại để phân tán chú ý.
• Cho trẻ chọn tay nào — giúp trẻ có cảm giác kiểm soát.
• Hít thở sâu, đếm số cùng trẻ.
• Khen ngợi sau khi tiêm — dù trẻ có khóc.
• Không chê trẻ khóc nhè.

Về thuốc trước khi tiêm

• Không tự cho trẻ uống thuốc hạ sốt trước khi tiêm để "phòng sốt".
• Việc này không được khuyến khích trong nhiều trường hợp — hỏi nhân viên y tế.
• Nếu trẻ đang dùng thuốc gì — khai báo, đừng tự ngưng.

Ở lại theo dõi sau tiêm

Đây là quy định quan trọng, không được bỏ qua.

• Ở lại đúng thời gian được hướng dẫn.
• Các phản ứng nặng nếu có thường xuất hiện sớm.
• Ngồi ở nơi nhân viên y tế nhìn thấy được.
• Quan sát trẻ — thở thế nào, da có nổi mẩn không, có tỉnh táo không.
• Báo ngay nếu thấy bất thường — khó thở, nổi mẩn, sưng môi mặt, tím tái, lả đi.
• Đừng vội về dù trẻ có vẻ bình thường.

Khi nào nên hoãn tiêm

Quyết định hoãn thuộc về nhân viên y tế sau khi khám sàng lọc. Nhưng nên báo và hỏi nếu:

• Trẻ đang sốt.
• Đang ốm nặng.
• Đang dùng một số loại thuốc — khai báo để nhân viên y tế quyết định.
• Vừa mới ốm dậy — hỏi xem nên tiêm luôn hay chờ.
• Từng phản ứng nặng với mũi tiêm trước.

Hoãn tiêm không có nghĩa là bỏ tiêm — hỏi ngay khi nào quay lại được.

Sau khi về nhà

• Theo dõi trẻ trong những ngày tiếp theo.
• Ghi lại phản ứng vào sổ.
• Biết dấu hiệu nào cần đưa đi khám ngay.
• Giữ số điện thoại cơ sở tiêm.
• Đặt nhắc cho mũi tiếp theo.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Khai báo trung thực khi khám sàng lọc — hoãn vài ngày không nguy hiểm, tiêm khi không phù hợp mới nguy hiểm.
2. Ở lại theo dõi đủ thời gian — phản ứng nặng nếu có thường xuất hiện sớm.
3. Nói thật với trẻ là sẽ hơi đau — đừng doạ và đừng nói không đau gì.

Câu hỏi thường gặp