Xử lý sốt sau tiêm

Sốt nhẹ sau tiêm là phản ứng thường gặp — cho thấy cơ thể đang đáp ứng.

Nhưng cách xử lý sai có thể gây hại — nhất là với trẻ nhỏ.

Sốt sau tiêm thường thế nào

• Thường xuất hiện trong một tới hai ngày đầu.
• Thường là sốt nhẹ.
• Thường tự hết trong một tới hai ngày.
• Với một số loại vắc xin có thể khác — hỏi nhân viên y tế về mũi cụ thể.

Cách xử lý đúng

Làm mát cơ thể

• Mặc thoáng, cởi bớt quần áo — không ủ ấm khi đang sốt.
• Phòng thoáng, không gió lùa trực tiếp.
• Lau người bằng nước ấm — nước ấm hơn nhiệt độ phòng một chút.
• Lau ở trán, nách, bẹn, cổ.
• Không dùng nước lạnh, không dùng nước đá.
• Tuyệt đối không dùng cồn hay rượu — nguy hiểm, nhất là với trẻ nhỏ.

Bù nước

• Cho uống nhiều nước.
• Trẻ bú mẹ — cho bú nhiều hơn.
• Chia nhỏ, uống từng ít một.
• Theo dõi nước tiểu — ít và sẫm màu là dấu hiệu thiếu nước.

Thuốc hạ sốt

• Dùng theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế — hỏi rõ loại nào, khi nào dùng, cách tính theo cân nặng với trẻ.
• Không tự tăng liều.
• Không dùng nhiều loại cùng lúc.
• Không rút ngắn khoảng cách giữa các lần.
• Không dùng thuốc của trẻ khác — liều tính theo cân nặng.
• Kiểm tra hàm lượng trước khi dùng — cùng tên thuốc nhưng có nhiều hàm lượng khác nhau.
• Ghi lại giờ đã dùng — tránh dùng nhầm hai lần.
• Hỏi dược sĩ nếu người bệnh có bệnh dạ dày, bệnh thận hoặc đang dùng thuốc khác.

Nghỉ ngơi và ăn uống

• Nghỉ ngơi.
• Ăn nhẹ, dễ tiêu, chia nhỏ.
• Không ép ăn — ưu tiên bảo đảm đủ nước.
• Không kiêng tắm — tắm nhanh bằng nước ấm, lau khô, giữ ấm.

Những việc không nên làm

• Không lau bằng cồn, rượu — có thể hấp thu qua da, rất nguy hiểm với trẻ.
• Không chườm đá, không tắm nước lạnh.
• Không ủ ấm, không đắp nhiều chăn khi đang sốt.
• Không cạo gió, không đánh gió cho trẻ nhỏ.
• Không tự dùng kháng sinh.
• Không dùng thuốc hạ sốt quá liều hoặc quá gần nhau.
• Không đắp lá, không bôi dầu lên chỗ tiêm.
• Không kiêng ăn theo lời mách.

Đo nhiệt độ đúng cách

• Dùng cùng một loại nhiệt kế và cùng vị trí đo để so sánh được.
• Nhiệt kế điện tử an toàn hơn loại thuỷ ngân.
• Đo nách thì giữ đủ thời gian và ép sát.
• Không đo ngay sau khi tắm, sau khi uống nóng lạnh.
• Ghi lại con số và giờ đo.
• Đo lại sau khi dùng thuốc để biết có đáp ứng không.

Khi nào cần đi khám

Cấp cứu ngay

• Co giật.
• Li bì, khó đánh thức.
• Khó thở, tím tái.
• Nổi mẩn toàn thân, sưng môi mặt.
• Nôn nhiều liên tục.
• Khóc thét kéo dài không dỗ được.

Đi khám sớm

• Sốt rất cao.
• Sốt kéo dài quá thời gian được dặn.
• Sốt không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
• Sốt xuất hiện muộn sau nhiều ngày.
• Sốt kèm ho, tiêu chảy, phát ban — có thể do nguyên nhân khác.
• Bỏ bú, bỏ ăn hoàn toàn.
• Mệt lả, không chơi.
• Dấu hiệu thiếu nước — môi khô, tiểu ít.
• Chỗ tiêm sưng nóng đỏ lan rộng.

Với trẻ sơ sinh

• Sốt ở trẻ sơ sinh luôn cần được khám — không tự xử lý tại nhà.
• Không tự dùng thuốc hạ sốt cho trẻ sơ sinh mà chưa hỏi.
• Thân nhiệt thấp bất thường cũng đáng lo như sốt cao.
• Đi khám ngay — trẻ sơ sinh diễn biến rất nhanh.

Với người cao tuổi

• Có thể không sốt cao dù có vấn đề.
• Chú ý lú lẫn hơn, ăn kém hẳn, yếu hẳn đi — có thể là dấu hiệu duy nhất.
• Theo dõi bệnh nền kỹ hơn — sốt có thể làm đường huyết tăng, làm suy tim nặng thêm.
• Bảo đảm đủ nước — người cao tuổi dễ mất nước.
• Không bỏ thuốc thường ngày.

Với người có bệnh nền

• Theo dõi bệnh nền kỹ hơn.
• Người đái tháo đường — đo đường huyết thường xuyên hơn.
• Không bỏ thuốc điều trị.
• Hỏi dược sĩ về thuốc hạ sốt phù hợp — một số loại cần thận trọng với bệnh dạ dày, bệnh thận, khi đang dùng thuốc chống đông.
• Báo bác sĩ nếu bệnh nền nặng lên.

Ghi lại

• Nhiệt độ cao nhất, giờ đo.
• Sốt kéo dài bao lâu.
• Đã dùng thuốc gì, mấy lần.
• Có đáp ứng với thuốc không.
• Ghi vào sổ tiêm và báo lần sau.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Tuyệt đối không lau người bằng cồn hay rượu — chỉ lau bằng nước ấm.
2. Dùng thuốc hạ sốt theo đúng hướng dẫn — không tự tăng liều, không dùng nhiều loại cùng lúc.
3. Sốt ở trẻ sơ sinh luôn cần được khám, không tự xử lý tại nhà.

Câu hỏi thường gặp