Gián đoạn do dịch bệnh và hoàn cảnh

Dịch bệnh, thiên tai và hoàn cảnh khó khăn có thể làm gián đoạn lịch tiêm của cả một cộng đồng.

Đây là gián đoạn tập thể — khác với việc một gia đình lỡ lịch.

Vì sao gián đoạn tập thể đáng lo hơn

• Nhiều trẻ cùng bị lỡ lịch một lúc.
• Khoảng trống bảo vệ trong cộng đồng lớn hơn.
• Nguy cơ bùng phát dịch tăng lên.
• Trẻ chưa được bảo vệ tiếp xúc với nhau ở trường, ở khu dân cư.
• Việc bù lại cần nhiều thời gian vì số lượng lớn.

Các nguyên nhân gián đoạn

• Dịch bệnh — cơ sở y tế quá tải hoặc hạn chế hoạt động.
• Thiên tai, bão lũ — đường sá, cơ sở bị ảnh hưởng.
• Thiếu vắc xin tạm thời.
• Gia đình phải di chuyển, sơ tán.
• Khó khăn kinh tế.
• Lo ngại tới nơi đông người trong mùa dịch.

Việc cần làm ngay khi có thể

1. Liên hệ cơ sở tiêm — gọi điện hỏi trước về tình hình.
2. Mang sổ tiêm tới để được rà soát.
3. Hỏi còn thiếu mũi nào.
4. Hỏi lịch tiêm bù cụ thể.
5. Đặt nhắc ngay.
6. Đừng đợi được gọi — chủ động liên hệ.

Không đợi thụ động

• Cơ sở y tế có thể quá tải — không kịp gọi từng người.
• Hồ sơ có thể bị thất lạc trong giai đoạn khó khăn.
• Chủ động liên hệ là cách chắc chắn nhất.
• Hỏi trạm y tế phường xã — họ nắm được chương trình tiêm chủng địa phương.
• Hỏi nhiều cơ sở nếu một nơi chưa hoạt động.

Trong thời gian chưa tiêm bù được

• Tăng cường các biện pháp phòng bệnh khác.
• Rửa tay thường xuyên.
• Hạn chế tiếp xúc với người đang ốm.
• Hạn chế tới nơi đông người nếu là trẻ nhỏ.
• Người trong nhà tiêm đầy đủ — bảo vệ gián tiếp.
• Ăn chín uống sôi, bảo đảm vệ sinh.
• Biết dấu hiệu bệnh nào cần đi khám ngay.
• Đưa đi khám sớm khi trẻ có dấu hiệu bất thường.

Sau thiên tai, bão lũ

• Chú ý các bệnh liên quan tới nguồn nước và vệ sinh.
• Ăn chín uống sôi — dùng nước đã xử lý.
• Vết thương do ngập lụt cần được xử lý và khám — nói rõ hoàn cảnh.
• Hỏi trạm y tế về các chương trình tiêm phòng sau thiên tai nếu có.
• Tìm lại sổ tiêm — nếu mất thì liên hệ cơ sở xin trích lục.

Khi sổ tiêm bị mất, hỏng

• Tìm ảnh chụp đã lưu — lý do nên chụp trước.
• Liên hệ cơ sở đã tiêm xin trích lục.
• Hỏi về hệ thống lưu trữ điện tử nếu có.
• Hỏi người thân xem có ảnh không.
• Mang mọi thông tin có được tới cơ sở tiêm.
• Nhân viên y tế sẽ tư vấn cách xử lý.

Khi có khó khăn về chi phí

• Hỏi về chương trình tiêm chủng miễn phí — nhiều mũi cho trẻ nằm trong chương trình.
• Hỏi trạm y tế phường xã.
• Hỏi về hỗ trợ từ bảo hiểm y tế nếu có.
• Nói thẳng về khó khăn — nhân viên y tế có thể tư vấn phương án.
• Đừng bỏ hẳn vì chi phí — hỏi trước xem có cách nào.

Với cộng đồng

• Nhắc người xung quanh rà soát sổ tiêm sau giai đoạn gián đoạn.
• Chia sẻ thông tin về lịch tiêm bù khi cơ sở hoạt động trở lại.
• Nhắc nhau đưa trẻ đi — nhiều người ngại tới nơi đông.
• Khi nhiều người cùng tiêm bù thì cộng đồng được bảo vệ tốt hơn.

Nếu ngại tới cơ sở y tế trong mùa dịch

• Gọi điện hỏi trước về cách sắp xếp, giờ ít đông.
• Hỏi có đặt lịch trước được không.
• Hỏi về biện pháp phòng dịch tại cơ sở.
• Đeo khẩu trang, hạn chế thời gian ở lại — nhưng vẫn phải theo dõi đủ thời gian sau tiêm.
• Chỉ một người đưa trẻ đi — không đi đông người.
• Cân nhắc lợi ích và nguy cơ — trì hoãn kéo dài cũng có nguy cơ riêng.

Khi cơ sở y tế quá tải

• Gọi điện hỏi trước về giờ ít đông.
• Hỏi có đặt lịch trước được không.
• Hỏi cơ sở khác trong khu vực nếu một nơi quá tải.
• Kiên nhẫn nhưng đừng bỏ cuộc — thử lại vào ngày khác.
• Hỏi trạm y tế phường xã — có thể có lịch tiêm chủng riêng.

Rà soát sau mỗi giai đoạn khó khăn

• Mở sổ tiêm của cả nhà ra xem.
• Kiểm tra có mũi nào bị bỏ không.
• Liên hệ cơ sở tiêm để được đánh giá.
• Đặt lại lịch cho các mũi còn thiếu.
• Kiểm tra cả người lớn trong nhà.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Chủ động liên hệ cơ sở tiêm ngay khi có thể — đừng đợi được gọi.
2. Thông thường không phải tiêm lại từ đầu — chỉ cần tiếp tục mũi còn thiếu.
3. Tăng cường phòng bệnh khác trong thời gian chờ và biết dấu hiệu cần đi khám ngay.

Câu hỏi thường gặp